Jak przygotować się do Olimpiady Wiedzy o Mózgu? Zacznij od potwierdzenia rejestracji, pobrania dokumentów IX edycji i rozpisania nauki na mniejsze zadania. Do etapu szkolnego 4 grudnia 2026 r. pozostały cztery tygodnie. W tym czasie warto połączyć neuroanatomię z mechanizmami działania układu nerwowego, zadaniami z chemii i fizyki oraz pytaniami o zachowanie i poznanie.
Poniżej znajdziesz podsumowane wymagania do olimpiady oraz plan nauki MedWay. Korzystamy z aktualnego komunikatu CET PUM, regulaminu IX edycji i uchwały o literaturze z 15 października 2026 r. Oficjalna strona IX Olimpiady Wiedzy o Mózgu.
Etap szkolny IX edycji: termin, zgłoszenie i przebieg
Etap szkolny odbędzie się w piątek 4 grudnia 2026 r. Uczestnicy rozwiązują test na platformie CET PUM w swojej szkole, w miejscu ustalonym przez koordynatora. Tury rozpoczynają się od godziny 9.00. Godzinę swojej tury potwierdź w szkole. Komunikat organizatorów.
- Rejestracja uczniów trwa do 14 listopada 2026 r. Szkoły zgłaszały udział od 1 do 17 października. Sprawdź z koordynatorem, czy Twoja szkoła jest w systemie. Regulamin przewiduje udział w innej wskazanej szkole, jeśli macierzysta nie organizuje olimpiady.
- Rejestracja wymaga właściwej zgody RODO. Przy uczniu niepełnoletnim podpisuje ją rodzic. Zachowaj potwierdzenie rejestracji wysłane e-mailem i sprawdź folder spam. Kłopot z rejestracją zgłoś zgodnie z instrukcją CET PUM.
- Test trwa 50 minut, a maksymalny wynik wynosi 40 punktów. Potrzebny jest komputer z internetem i działającą kamerą. Uczestnik pracuje samodzielnie, bez niedozwolonych pomocy, według instrukcji organizatora.
- Regulamin wymaga co najmniej 20 punktów do udziału w eliminacjach okręgowych i opisuje kwalifikowanie osób z najlepszymi wynikami. O awansie rozstrzyga lista Komitetu Głównego.
Informacje organizacyjne sprawdź ponownie przed startem, szczególnie wiadomości przekazane przez szkolnego koordynatora. Regulamin IX edycji, § 3 i § 4.2.1, Terminy i instrukcja rejestracji CET PUM.
Jaki zakres wiedzy obejmuje olimpiada?
W regulaminie etapu szkolnego wymieniono biologię i anatomię, chemię i fizykę mózgu oraz związki mózgu z naukami humanistycznymi, filozofią i sztuką. Test sprawdza także wiadomości i umiejętności z podstawy programowej biologii, chemii i fizyki. Uwzględnij te dziedziny w harmonogramie już od pierwszego tygodnia. Zakres etapu szkolnego, § 4.2.1 pkt 7.
W praktyce buduj powiązania. Ucząc się neuronu, wróć do jonów, błony komórkowej i różnicy potencjałów. Przy narządach zmysłów połącz anatomię z odpowiednimi zagadnieniami fizycznymi. Przy pamięci i emocjach pytaj o mechanizmy zachowania oraz sposób wyjaśniania procesów poznawczych. Dzięki temu łatwiej rozpoznać, co łączy pytania z różnych dziedzin.
Z jakich książek uczyć się do IX edycji?
Punktem odniesienia jest uchwała nr 2 z 15 października 2026 r. Wykaz obejmuje 19 pozycji głównych i 4 uzupełniające. Przy części książek wskazuje konkretne rozdziały. Pobierz dokument i zaznacz posiadane wydania, a następnie przypisz fragmenty do tematów w swoim planie. Oficjalny spis literatury IX edycji.
Do uporządkowania pracy przydadzą się następujące grupy materiałów z wykazu.
- Neuroanatomia. James D. Fix, Neuroanatomia, rozdziały 1–3, 9–13, 15, 18 i 23, oraz O. Narkiewicz i J. Moryś, Neuroanatomia czynnościowa i kliniczna.
- Mechanizmy i zachowanie. James W. Kalat, Biologiczne podstawy psychologii, rozdziały 2–10 i 12–15, oraz A. Longstaff, Krótkie wykłady. Neurobiologia.
- Chemia i biochemia. G. Patrick, Chemia organiczna. Krótkie wykłady, B.D. Hames i N.M. Hooper, Biochemia. Krótkie wykłady, oraz książka Teresy Kędryny.
- Biologia i fizyka. Biologia Campbella, wydanie wskazane w uchwale, oraz Halliday, Resnick i Walker, Podstawy fizyki: tom 4, rozdziały 34–37, i tom 5, rozdziały 39, 43, 44.
- Humanistyka. Wskazane fragmenty LeDoux i Hohola oraz źródło cytatów filozoficznych. Wykaz zawiera też inne pozycje dotyczące fizjologii, histologii i zachowania.
To wybór przykładów ułatwiający orientację w bibliografii. Pełne dane wydań i zakres rozdziałów sprawdzaj w dokumencie organizatora. Uchwała o literaturze IX edycji.
James D. Fix
Do pracy nad położeniem struktur i schematami.
Źródło okładki: Tezeusz.
James W. Kalat
Do łączenia mechanizmów biologicznych z zachowaniem.
Źródło okładki: Bonito.
Alan Longstaff
Do porządkowania podstaw i powtórek tematami.
Źródło okładki: Poczytaj.pl.
Okładki służą rozpoznaniu omawianych tytułów. Wydanie i zakres rozdziałów dobierz według uchwały IX edycji. Karta źródłowa okładki Longstaffa opisuje dodruk z 2006 r.; wykaz organizatora wskazuje wydanie z 2012 r.
W cztery tygodnie rozplanuj pracę według tematów. Do jednego zagadnienia wybierz główne opracowanie, a do drugiego sięgaj wtedy, gdy potrzebujesz innego wyjaśnienia lub lepszego schematu. Przy każdej sesji zapisz, z jakiego rozdziału korzystasz i czego jeszcze nie umiesz odtworzyć z pamięci.
Plan nauki od 7 listopada do 3 grudnia 2026 r.
Przyjmij pięć sesji po 60–75 minut i jedną dłuższą powtórkę tygodniowo. Dostosuj obciążenie do lekcji i obecnej wiedzy. Poniższa kolejność jest propozycją MedWay opartą na zakresie olimpiady. Własną listę tematów porównuj z pełną bibliografią.
7–13 listopada: rejestracja, diagnoza i mapa układu nerwowego
Na początku tygodnia potwierdź ze szkołą procedurę rejestracji przed 14 listopada. Pobierz regulamin i wykaz lektur. Przez 20 minut wypisz z pamięci znane struktury układu nerwowego i wyjaśnij kilka podstawowych pojęć. Braki staną się pierwszą listą powtórek.
W sesjach neuroanatomicznych pracuj nad podziałem układu nerwowego i położeniem głównych struktur mózgowia. Oprzyj się na właściwych rozdziałach Fixa lub Narkiewicza i Morysia. Dwie krótsze sesje przeznacz na podstawy chemii i fizyki przydatne w dalszej nauce, np. jony, stężenia, potencjał i jednostki. Na koniec podpisz pusty schemat bez pomocy książki.
14–20 listopada: komórka nerwowa, sygnał i podstawy biochemii
Przećwicz budowę neuronu, rolę komórek glejowych, potencjał spoczynkowy i czynnościowy oraz synapsy. Połącz temat z transportem przez błony i materiałem biochemicznym z wykazu. Do fizjologii dobierz odpowiednie fragmenty Konturka lub Longstaffa.
W dwóch sesjach skup się na zadaniach i zależnościach z chemii lub fizyki. Osobną krótką sesję poświęć tekstowi humanistycznemu z bibliografii. Po lekturze zapisz główne pytanie autora i jego odpowiedź własnymi słowami. Tydzień zakończ schematem drogi sygnału od bodźca do odpowiedzi komórki.
21–27 listopada: od struktury do funkcji i zachowania
Połącz neuroanatomię z czuciem, ruchem, pamięcią i emocjami. Dobierz fragmenty Kalata oraz pozostałych książek z wykazu do tematów, które wymagają powtórzenia. Przy każdym zagadnieniu przygotuj jedno porównanie, np. dwóch struktur lub dwóch mechanizmów.
Zachowaj dwie sesje na chemię i fizykę oraz krótką powtórkę humanistyki. Pod koniec tygodnia rozwiąż mieszany zestaw pytań i zaznacz, czy każdy błąd wynikał z braku wiedzy, pomylenia pojęć, rachunku czy odczytania polecenia. Ta lista wyznaczy kolejność ostatnich powtórek.
28 listopada–3 grudnia: dwie próby i dopracowanie słabych miejsc
Zrób dwie samodzielne próby po 50 minut, złożone z pytań z różnych dziedzin. Jeśli korzystasz z archiwalnych arkuszy, sprawdź ich edycję i porównaj zakres z dokumentami IX edycji. Po każdej próbie wróć do błędów i przygotuj krótkie zadanie sprawdzające tę samą umiejętność.
Między próbami powtarzaj schematy, pojęcia i zadania obliczeniowe. Z koordynatorem ustal godzinę swojej tury, dostęp do platformy i organizację stanowiska. Ostatniego dnia zaplanuj krótką powtórkę i odpoczynek.
Jak pracować podczas pojedynczej sesji?
Przez około 25 minut opracuj jedno zagadnienie. Następnie zamknij źródło i przez 10 minut odtwórz schemat albo wyjaśnienie. Kolejne 20 minut przeznacz na pytania i zadania. Na końcu sprawdź odpowiedzi oraz dopisz najwyżej trzy rzeczy do powtórzenia następnego dnia.
Przykładowo, po nauce synapsy opowiedz, skąd bierze się uwolnienie neuroprzekaźnika i co dzieje się po jego związaniu z receptorem. Przy zadaniu z fizyki najpierw wypisz dane i jednostki. W tekście filozoficznym wskaż tezę i argument, którym autor ją uzasadnia. Takie zadania pokażą Ci, które fragmenty wymagają ponownej pracy.
Co zrobić, jeśli zaczynasz dwa tygodnie przed etapem?
Zacznij od krótkiej diagnozy i aktualnych dokumentów. W pierwszym tygodniu połącz podstawy neuroanatomii i neurofizjologii z codzienną porcją chemii lub fizyki. W drugim zwiększ udział pytań mieszanych, analizy błędów i powtórek. Zachowaj czas na humanistykę i dwie próby po 50 minut. Krótszy plan wymaga selekcji według Twoich braków i nie daje gwarancji opanowania całego zakresu.
Jeśli chcesz przećwiczyć neuroanatomię na wykładach, schematach i pytaniach MedWay, zacznij od próbki materiałów i dopasuj wybrane lekcje do swojej listy tematów. Darmowe moduły MedWay · Kurs neurobiologii MedWay.